ERVA BOTANİK

Lale soğanı ekimi, bahçecilikte en keyifli ve ödüllendirici işlerden biridir. Özellikle Türkiye'de lale, hem kültürel hem de botanik açıdan çok özel bir yere sahiptir. Doğru zamanda ve doğru yöntemle dikilen lale soğanları, ilkbaharda muhteşem renk cümbüşü yaratır. İşte lale soğanı ekimiyle ilgili kapsamlı bir rehber:

Lale Soğanı Ekimi İçin En Uygun Zaman

Türkiye'nin büyük bölümünde lale soğanları sonbaharda ekilir. En ideal dönem Ekim, Kasım ve Aralık aylarıdır.

• Soğuk iklim bölgelerinde (İç Anadolu, Marmara'nın bazı kesimleri, Karadeniz'in yüksek kesimleri) → Eylül sonu – Kasım ortası
• Ilıman ve Akdeniz bölgelerinde (İzmir, Antalya, Adana gibi) → Kasım – Ocak başı (hatta bazen Şubat başı)

Neden sonbahar? Lale soğanları kışın soğuk dönemde soğuklama (vernalizasyon) sürecini yaşar. Bu süreç 10-12 hafta kadar sürer ve çiçek tomurcuğunun oluşması için zorunludur. Çok erken ekimde (yaz sonu) soğanlar çimlenip donabilir, çok geç ekimde (Mart ortası sonrası) ise kök gelişimi yetersiz kalır ve çiçeklenme zayıf olur.

2025-2026 sezonu için: Şu an Şubat 2026 olduğundan, yeni sezon soğanları için beklemek gerekiyor. Ancak mart ayına kadar (özellikle serin bölgelerde) geç ekim hâlâ yapılabilir, sadece çiçeklenme biraz gecikebilir ve boyları biraz kısa kalabilir.

Toprak ve Yer Seçimi

Lale için en önemli şart iyi drenajlı topraktır. Soğan çürümeye çok yatkındır.

• Toprak tipi: Killi-tınlı veya tınlı topraklar idealdir. Ağır killi topraklara kum, perlit veya ponza karıştırılarak drenaj iyileştirilmelidir.
• pH: 6.0 – 7.0 arası (hafif asidik – nötr)
• Güneş: Tam güneş veya sabah güneşi + öğleden sonra hafif gölge
• Saksı kullanıyorsanız en az 25-30 cm derinlikte saksı tercih edin.

Toprağı dikimden önce 25-30 cm derinliğinde belleme yaparak havalandırın ve varsa organik gübre (yanmış çiftlik gübresi veya kompost) karıştırın. Kimyasal gübre yerine sonbaharda soğanlı bitkiler için özel gübre veya kemik unu kullanmak daha güvenlidir.

Nasıl Ekilir? Adım Adım

1. Soğan seçimi Sağlam, küf lekesi olmayan, dolgun ve ağırlığı iyi olan soğanları tercih edin. Çapı ne kadar büyükse çiçek o kadar iri olur.

2. Derinlik Genel kural: Soğanın boyunun 2.5–3 katı derinlik

   • Küçük soğanlar (3–4 cm boy) → 8–12 cm
   • Orta boy soğanlar → 12–15 cm
   • Büyük soğanlar (özellikle Darwin hibrit, Triumph gibi) → 15–20 cm

   Derin dikim hem soğanı donlardan korur hem de yazın aşırı sıcaktan.

3. Yön Soğanın sivri ucu yukarı, kök tarafı aşağı bakacak şekilde yerleştirin.

4. Mesafe

   • Bahçede: 8–15 cm arası (yoğun görüntü isteniyorsa 8–10 cm)
   • Sıra arası: 15–20 cm

5. Dikim şekli

   • Tek tek çukur açarak veya
   • 20–30 cm genişliğinde kanal açıp soğanları dizerek (daha pratik)

6. Sulama Dikim tamamlanınca hemen bolca sulayın. Kış boyunca (özellikle Aralık-Ocak) ekstra sulamaya genellikle gerek yoktur. Yağış yeterli olur. Toprak yüzeyi kurudukça hafif sulama yapılabilir ama asla su birikintisi olmasın.

Ekstra İpuçları ve Sık Yapılan Hatalar

• Malçlama → Dikim sonrası 4–6 cm kalınlığında malç (kabuk, saman, yaprak) serpmek don koruması sağlar ve yabani otu azaltır.
• Sincap / fare koruması → Derin dikim + üstüne tel örgü veya soğan sepeti kullanmak en etkili yöntem.
• Çok erken sulama → Kışın fazla su çürümeye yol açar.
• Soğanları suda bekletme → Gerek yok, hatta çürümeyi artırabilir.